 İşsizler, sigortasız çalışanlar, kız çocuklar, 18 yaşını geçen, okumayan erkek çocuklar, 25 yaşını dolduran üniversite öğrencileri, banka sandığı mensupları, yurtdışında bulunanlar ama ikametgahı Türkiye’de olanlar... 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren ne değişti? İşçi, memur, esnafın durumunda ne değişti? Yeşil kartlılar ne olacak?
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu yürürlüğe girdi. Bu yeni uygulama ile akıllara birçok soru takıldı. Merak edilen bu soruları hurrriyet.com.tr'den Aysel Alp, Sosyal Güvenlik Kurumu bürokratlarına yöneltti.
İşte merak edilen sorular ve yanıtları…
1) 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren ne değişti?
Bu tarihten itibaren 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, tüm maddeleriyle birlikte yürürlüğe girmiş oldu. Buna göre Türkiye’de yaşayanlardan tutuklu ve hükümlü, er, erbaş ve yedek subay okulu öğrencileri, sözleşmeli ülke adına sağlık yardımları karşılananlar, geçici 20. madde kapsamındaki banka ve sigorta şirketlerinin sandıkları kapsamında bulunanlar, milletvekilleri ile Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri ile bunların emeklileri ile dul ve yetimleri hariç tüm insanlar zorunlu olarak ‘genel sağlık sigortası’ kapsamına alındı.
2) İşçi, memur, esnafın durumunda ne değişti?
Eski sistemde SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur’lu olarak çalışanlar veya buradan emekli olanlar için değişen bir şey yok. Yani bugün işçi, memur veya esnaf olarak çalışan zorunlu sigortalılar ve emekliler ile bunların bakmakla yükümlü oldukları kişiler için herhangi bir şey değişmedi. Eskiden olduğu gibi istedikleri hastaneye giderek sağlık hizmeti almaya devam edecekler.
3) Yeşil kartlılar ne olacak?
Yeni sistemle ‘yeşil kartlı’ ifadesi de tarihe karıştı. Bunun yerini 60-C-1 ifadesi aldı. Yani 5510 sayılı Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 60. maddesi, c-1 fıkrası hükmüne tabi olanlar, eskinin yeşil kartlıları olacak.
Aylık geliri brüt asgari ücretin, yani 886.5 liranın üçte birinden az olanlar; bir başka ifadeyle 295 liranın altında olanlar 60-C-1 kapsamında olacak ve sağlık primini devlet üstlenecek.
Bunun anlaşılması içinse yeşil kartlıların vize süresinin dolmasının ardından Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu’na başvurarak ‘gelir testi’ yaptırmaları gerekecek. Bu test sonucu bir hanede 4 kişi yaşıyorsa 4 kişinin geliri toplanıp 4’e bölünecek. Çıkan rakam asgari ücretin üçte birinden az ise 34 liralık sağlık primini devlet ödeyecek.
Yeşil kartlılar da vize sürelerinin dolmasından itibaren 1 ay içinde gelir testi yaptırmazlar ise; gelirlerinin 1.773 liranın üzerinde olduğu varsayılarak aylık 213 lira prim ödemeleri gerekecek.
3 ayda bir güncellenecek
Tüm vatandaşlar için gelir testi üç ayda bir düzenli olarak, sistem tarafından otomatik olarak yapılır hale gelecek. Böylece devlet, 3 ayda bir kimler için sağlık primi ödeyeceği konusunu güncellemiş olacak. Geliri 295 liranın üzerine çıkanlar da sağlık primini kendileri ödemeye başlayacaklar.
Kız çocuklarının durumu
4) Peki bunların bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları ile anne ve babalarının durumları ne olacak?
Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde sigortası olan bu kişilerin eşleri, 18 yaşın altındaki çocukları ile üzerlerine kayıtlı anne ve babaları da hiçbir prim ödemeksizin sağlık sigortasından yararlanmaya devam edecekler. Herhangi bir yere başvuruda bulunmaları da gerekmeyecek.
1.10.2008 öncesi bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanan kız çocukları sağlık yardımlarından eskisi gibi yaş şartı aranmaksızın faydalandırılacak.
01.10.2008 tarihine Dikkat!
5) 18 yaşın üzerindeki çocukların durumu ne olacak?
18 yaşın üzerindeki erkek çocuklar, lise eğitimini sürmeleri halinde 20 yaşına kadar; üniversite öğrencisi olmaları durumunda 25 yaşına kadar anne veya babasının sağlık güvencesinden yararlanmaya devam edecek. Herhangi bir prim ödemesi gerekmeyecek.
Üniversite öğrencilerinin her yıl öğrenci belgelerini Sosyal Güvenlik Merkezi'ne veya Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü’ne göndermesi yeterli olacak.
18 yaşın üzerindeki kız çocuklar, 01.10.2008 öncesi bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanmıyorsa; erkek çocukları gibi yaş ve eğitim durumlarına göre anne veya babasının sağlık sigortasından yararlandırılacak. Yani 2008 öncesinde bu kapsamda olmayan kız çocuklar, okumuyorlarsa erkek çocuklar gibi 18 yaşından sonra gelir testi için başvurmak zorunda.
Üniversite öğrencisi ise 25 yaşına kadar ailesinin sigortasından yararlanabilecek. Bu yaştan sonra yararlanamayacak.
Boşandıysa, işten ayrıldıysa...
6) Kız çocuk boşanmış veya çalıştığı işten çıkmış ise ne olacak?
Burada da 1.10.2008 tarihi önem taşıyor. Bu tarih öncesi bakmakla yükümlü olunan kişi olarak sağlık yardımlarından faydalanan kız çocukları, sağlık yardımlarından eskisi gibi yaş şartı aranmaksızın Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurarak yeniden anne veya babasının sigortasından yararlanma hakkını elde edecek.
Ama bu tarihten önce kapsamda değil ise; anne veya babasının sigortasından yararlanamayacak.
Genç erkekler bu soru sizi ilgilendiriyor
7) 18 yaşın üzerinde çalışmayan, okumayan veya 25 yaşın üzerinde okuyan/ okumayan/ çalışmayan erkeklerin durumu ne olacak?
'Adrese Dayalı Nüfus Kaydı'nda yer alan adreslerine en yakın Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı’na başvurarak, gelir testi yaptırmaları gerekiyor.
Genç adamın geliri mi babasının geliri mi?
8) Gelir testi yapılırken, örneğin anne ve babasıyla yaşayan 26 veya 30 yaşında bir adam için, onların gelirleri mi dikkate alınacak? Yoksa kişisel gelirine mi bakılacak?
Resmi ikamet adresi anne ve babasıyla aynı olanların gelir testinde; ana babasının geliri dikkate alınacak.
9) Bu borç kimin borcu olacak? Ailesinin mi 30 yaşındaki bu adamın mı?
Genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilenin borcu olacak, yani 30 yaşındaki adamın.
Hiç güvencesi olmayan çocuklar
10) Anne veya babasının sosyal güvencesi olmayan çocuklar ne yapacak?
Ülkemizde yaşayan her kişi, zorunlu olarak, genel sağlık sigortalısı olarak tescil edileceğinden, bunların 18 yaş altı çocukları da ‘bakmakla yükümlü oldukları çocuk’ olarak sağlık yardımlarından faydalandırılacak. 30 gün ve prim borcu aranmaksızın 18 yaşın altındaki tüm çocuklara sağlık hizmeti verilmeye devam edecek.
Teste başvurmayan ne olacak?
11) Gelir Testi'ne başvurmak ne sağlayacak?
Bu sayede genel sağlık sigortası ‘tescil’ işlemi yapılan kişiler gelir durumlarına göre prim ödeyecek ya da ödemeyecek. Başvurmaz ise gelir durumunun üstünde, asgari ücretin iki katı üzerinden yani 213 TL prim ödemek zorunda kalacak.
Gelire de gidere de bakılacak
12) Kimler ne kadar prim ödeyecek?
Gelir testi yapılırken, evli çocuklar hariç ADNKS’de (Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi) aynı hanede yaşayan ailenin aylık geliri ve giderleri tespit edilerek, hanede yaşayan aile bireyi sayısına bölünecek. Kişi başına gelir, brüt asgari ücretin üçte birinden az (295 TL) ise sağlık primini Sosyal Güvenlik Kurumu üstlenecek.
13) Kişi başı gelir 295 TL’nin üzerinde ise ne olacak?
- Kişi başı gelir, brüt asgari ücretin üçte biri (295 TL) ile asgari ücret (886,5 TL) arasında ise aylık 35,4 TL sağlık primi ödeyecek.
- Kişi başına düşen gelir asgari ücret ile asgari ücretin iki katı (1.773 TL) arasında ise aylık 106,4 TL ödeyecek.
- Kişi başı geliri asgari ücretin iki katından daha fazla ise aylık 213 TL zorunlu sağlık primi ödeyecek.
14) Hiç sosyal güvencesi olmayanlar, başvurmazlar ise ne olacak?
Hiç sosyal güvencesi olmayanlar başvurmaz ise re’sen (kendiliğinden) sisteme tescil edilecek. Dolayısıyla asgari ücretin iki katı üzerinden prim ödeyecek. Bu durumda aylık kişisel gelirlerinin 1.773 TL olduğu varsayılarak, her ay 213 TL prim borcu olarak hanelerine yazılacak.
Özel sigortası olanlar ne yapacak?
15) Vatandaş, “Genel sağlık hizmeti istemiyorum. Ben gerektiğinde hastaneye gider, kendi masraflarımı karşılarım” ya da “Ben kendime özel sağlık sigortası yaptırdım. Sisteme girmeyeceğim” deme hakkına sahip mi?
Hayır. Genel Sağlık Sigortası, ‘gönüllü’ değil ‘zorunlu’ bir sistem. Türkiye’de ikamet eden her T.C vatandaşının sistemde olması zorunlu.
Gelir testi istemeyenler…
16) Ben çalışmak istemiyorum, param da var. Gelir testiyle de uğraşmak istemiyorum. Başka bir yol yok mu?
Evet var. İsteğe bağlı prim ödemek suretiyle, hem emeklilik hem de sağlık hizmetlerinden yararlanabilirsiniz. Ya da gelir testi istemediğini yazılı olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na beyan edersiniz; aylık asgari ücretin iki katı üzerinden de prim öderseniz, gelir testiyle uğraşmazsınız.
17) İsteğe bağlı sigorta için yaş sınırı var mı? Aylık ne kadar prim ödemek gerekir? Kaç yıl süreyle?
Brüt asgari ücretin yüzde 32’si oranında prim ödeyerek hem emeklilik hem de sağlık hizmeti almanız mümkün. Prim ödeme süresi işe giriş tarihine ve yaşına göre değişiklik gösteriyor.
Banka sandığı mensupları
18) Banka sandığı vakıflarından emekli olanların durumu ne olacak? Bunların bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocukları ne yapacak?
Herhangi bir şey yapmayacaklar. Kanunun geçici 20. maddesi kapsamındaki bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birliklerin personeli için kurulmuş bulunan sandıkların iştirakçileri, bu sandıklardan aylık veya gelir bağlanmış olanlar ile bunların bakmakla yükümlülerinin sağlık hizmetleri, Kurumca devralınıncaya kadar ilgili kuruluşlarca karşılanacağından bu kişiler, devir işlemlerinden sonra genel sağlık sigortası kapsamına alınacaktır.
Yurtdışında yaşayan Türkler
19) Bu kanun yurtdışında yaşayan Türk vatandaşlarını kapsıyor mu?
Hayır. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları kapsam dışıdır. Çünkü Kanun Türkiye’de ikamet edenlerin GSS’li sayılacağını düzenlemiştir.
20) İkamet adresi Türkiye’de olan ancak yurtdışında sigortasız olarak çalışan Türk vatandaşlarının ne yapması gerekiyor? Onlar da gelir testi için başvuracaklar mı? Onlar adına bir yakınları başvuruda bulunabilir mi?
Bu kişilerin kendileri ya da Türkiye‘deki yakınları Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminden (ADNSK) Türkiye’deki adresini, yurtdışındaki adresi olarak güncelleyecek. Bu kişilerin Türkiye’de yaşayan eş, çocukları var ise onlar sisteme tescil edilecek. Yani gelir testi için vakıflara başvuracak.
|
...
..._k.jpg)
...
Vatandaşın hastane ve doktor bilgilerine anında ulaşabileceği internet sitesi ay sonu...
Ferizli Belediye Başkanı Ahmet Soğuk, TÜVASAŞ’ın Ferizli’ye taşınması mes...
Yunanistan açıklarında bir Türk gemisinin alabora olduğu, 1 Türk'ün hayatını kaybetti...
